تخته نرد يك بازي باستاني ايراني است در 4 دي 1388 07:20 بعدازظهر
فلسفه پیدایش تختهنرد
خرد و خلاقیت بزرگمهر
بر اساس یک نوشته پهلوی بنام چترنگ نامک یا شطرنج نامه، این بازی را بزرگمهر در پاسخ به بازی شطرنج که پادشاه هندوستان برای انوشیروان میفرستد، نوآوري میکند و نام آن را به افتخار اردشیر بابکان، بنیانگذار سلسله ساسانی، نیواردشیر میگذارد. بنا به متن کتاب شطرنجنامه (یا گزارش شطرنج و نهش نیو اردشیر)، در نوآوري آن از نمادهای گوناگوني که عموماً مربوط به باورهای زرتشتی است استفاده مینماید. مثل تخته بازی به زمین، سیاهی و سپیدی مهرهها به شب و روز و تعداد مهرهها (که سی عدد است) به سی روز ماههای تقویم زرتشتی، گردش گردانهها(تاسها) به چرخش افلاک و ستارگان و گردش مهرهها به حرکت مردمان تشبیه شدهاست که به فرمان چرخش آسمان و سیاره ها قرار دارند . همچنین چیدن مهرهها در آغاز کار به آفرینش و زدن مهرهها به برخورد و کشتار انسانها و دوباره نشستن آنها به زایش و بیرون رفتن آنها از صفحه بازی به مرگ تشبیه گردیدهاست. نماد پردازی حتی در شرح شماره تاسها نیز دیده میشود که ۱ نشان اهورامزدا؛ ۲ نشان دو مینو(انگره مینو و سپنتا مینو)؛ ۳ نشان اندیشه، گفتار و کردار نیک؛ ۴ نشان عنصرهای چهارگانه خلقت یعنی آب، باد، خاک، آتش ؛ ۵ نشان پنج روشنی خورشید، ماه، ستاره، آتش، آذرخش و ۶ به شش گاهنبار مانند شدهاست.[در تلمود(كتاب يهوديان) نیز به این بازی اشاره شدهاست. در یونانی به آن کوبیا میگویند.
در زمان پادشاهی انوشیروان خسرو پسر قباد، پادشاه هند ( دیورسام بزرگ ) برای سنجش خرد و دانایی ایرانیان شطرنجی را که مهرههای آن از زمرد و یاقوت سرخ بود، به دربار ایران فرستاد و ( تخت ریتوس ) دانا را نیز گمارده انجام این کار ساخت. او در نامه به پادشاه ایران نوشت: از آنجا که شما شاهنشاه ما هستید، دانایان شما نیز باید از دانایان ما برتر باشند. پس یا روش و شیوه آنچه را که به نزد شما فرستادهایم ( شطرنج ) باز گویید. شاه ایران پس از خواندن نامه چهل روز زمان خواست و هیچ یک از دانایان در این چند روز چاره و روش آن را نیافت، تا اینکه روز چهلم بزرگمهر كه جوانترین وزیر انوشیروان بود به پا خاست و گفت: این شطرنج را چون میدان جنگ ساختهاند كه دو طرف با مهرههای خود با هم میجنگند و هر كدام خرد و دوراندیشی بیشتری داشته باشد، پیروز میشود، و رازهای کامل بازی شطرنج و روش چیدن مهرهها را گفت. شاهنشاه سه بار بر او درود فرستاد و دوازده هزار سکه به او پاداش داد . (ولي بعدها با نامردي و ستمگري به دليل انتقاد از حكومتش او را كشت!)
پس از آن ( تخت ریتوس ) با بزرگمهر به بازی پرداخت. بزرگمهر سه بار بر تخت ریتوس پیروز شد. روز بعد بزرگمهر (تخت ریتوس) را به نزد خود خواند و بازی دیگری(نرد) را به اونشان داد و گفت: اگر شما این را پاسخ دادید ما باجگزار شما می شویم و اگر نتوانستید باید باجگزار ما باشید. دیورسام چهل روز زمان خواست، اما هیچ یک از دانایان آن سرزمین نتوانستند ( وین اردشیر ) را چاره گشایی کنند و به این ترتیب شاه هندوستان پذیرفت
كه باجگزار ایران باشد.
فلسفه پیدایش
30 مهره: نشان گر 30 شبانه روز یک ماه
24 خانه: نشان گر 24 ساعت شبانه روز
4 قسمت زمین: 4 فصل سال
5 دست بازی: 5 وقت یک شبانه روز
2 رنگ سیاه و سپید: شب و روز
هر طرف زمین 12 خانه دارد: 12 ماه سال
تخته نرد: کره زمین
زمین بازی: آسمان
تاس: ستاره بخت و اقبال
گردش تاسها: گردش ایام
مهرهها: انسانها
گردش مهره در زمین: حرکت انسانها ( زندگی )
برداشتن مهره در پایان هر بازی: مرگ انسانها
اعداد تاس
1 : یکتایی و خداپرستی
2 : آسمان و زمین
3 : پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک
4 : شمال، جنوب، شرق، غرب
5 : خورشید، ماه، ستاره، اتش، رعد
6 : شش روز افرینش
قدرت گرفته با فارسی نیوز